Koroner Anjiyografi Nedir?

Bu hafta İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Kardiyoloji Enstitüsü Doktorlarından  Dr. Mehmet Tugay YUMUK Koroner Anjiyografi ile ilgili sorularımızı cevapladı. 

Koroner Anjiyografi

Kalp damarlarının görüntülenmesidir, yani kalbi besleyen damarların röntgeninin çekilmesidir. Anjiyo işlemi lokal anestezi ile yapılır, anjiyo sırasında hasta uyanıktır ve ağrı duymaz. İşlem yaklaşık 15 dakika sürer. Anjiyo tekniğine göre, işlem sonrasında hastanın 2 saat ile 6 saat arasında hastanede kalması gerekir ,yapılan kontroller sonrası hasta taburcu edilir.

Koroner Anjiyografi Nasıl Yapılır?

Koroner anjiyografi, kalp damarlarını görüntüleyebilmek için kasık damarından (femoral arter) veya el bileğinden (radial arter) girilerek yapılabilir. Eğer bu damarlarla ilgili bir anomali mevcutsa nadir olarak başka damarlardan da girilerek anjiyo yapılabilir. Giriş yerine lokal anestezi yapılır ve damar içine kılıf yerleştirilir, bu işlem hafif ağrılı olabilir. Takip eden işlemler ağrısızdır. Damar kılıfından girilen kateter (ince borucuk 1.5-2 mm) ile kalbi besleyen damarlara ulaşılır. Kateter yoluyla koroner damarlara opak madde (boya) verilerek koroner damarların filmi çekilir. İşlem sonrası damar kılıfı çıkarılır ve kanamayı durdurmak için 10-20 dakika kadar baskı uygulanır.

Kasıktan Anjiyografi

Kasık damarından (femoral arter) anjiyo, işlem sonrası en az 4-6 saat yatakta kalma ve damar sorunlarının kola göre daha fazla olabilmesi nedeniyle, hasta için daha zahmetlidir. Ancak bazı kompleks balon-stent işlemlerinin yapılabilmesi için kasık damarının daha buyuk olması bir avantajdır.

Koldan Anjiyografi

El bilek damarından (radial arter) girilerek yapılır. Koldan anjiyo hasta konforu bakımından kasıktan anjiyodan daha üstündür. Koldan anjiyo sonrası hasta hemen ayağa kalkabilir. Bilek damarında (radial arter) anjiyoya bağlı sorun çıkma ihtimali çok daha düşüktür.

Anjiyografinin Riski var mı?

Anjiyonun en önemli riskleri dört binde  iki civarında olan ölüm riski ve binde bir kadar olan felç geçirme riskidir. Binde beş kadar işlemde kasık yada kolda kanama veya başka damar problemleri olabilir. Anjiyonun riskleri büyük ölçüde , ileri derecede kalp ve damar hastalığı olan insanlarda ortaya çıkar. Anjiyografinin riskleri konusunda daha detaylı bilgi işlemi yapacak olan doktorunuzdan  öğrenebilirsiniz

Koroner Anjiyo Ne Zaman Yapılır?

Hastanın, kalp damar hastalığını kuvvetle düşündüren şikayetlerinin varlığında ilave tetkik yapılmaksızın koroner anjiyo yapılabilir.
Efor testi, ekokardiyografi ve kalp sintigrafisi tetkikinde, kalp damar hastalığı düşündüren bulgular varlığında koroner anjiyo yapılabilir.
Kalp krizi geçiren hastalarda koroner anjiyo yapılabilir.
Koroner damarlar dışında başka bir açık kalp ameliyatı veya büyük damar ameliyatı yapılacak olan hastalarda koroner anjiyo yapılabilir.
Kalp damar hastalığı olabileceğini düşündüren ritm bozukluğu veya kalp yetmezliği olan hastalarda koroner anjiyo yapılabilir.

Hangi Yöntemi Tercih Edelim, Kasık mı, Kol mu ?

Hangisinin hasta için daha iyi olacağı yapılacak işleme göre değişir. Anjiyo öncesi, hastanın durumu ve yapılacak işleme göre kasıktan mı, koldan mı yapılacağına doktor ve hasta birlikte karar vermelidir.

Tomografik Anjiyografi (sanal anjiyografi)

Koroner anjiyo amaçlı özel tomografi cihazlarıyla yapılabilir, koldan bir toplar damardan opak madde verilir ve kalp damarlarının tomografisi çekilir. Kalp damarları normal olduğunda oldukça güvenilir bir tetkiktir, ancak kalp damar darlıkları varlığında bu darlıkların değerlendirilmesinde güvenilirliği düşüktür. İşlem dakikalar içinde biter, işlem sonrası, hasta kalkıp gidebilir. Sakıncaları: hastaya normal anjiyoya göre 2-3 kat fazla opak madde verilmesi ve hastanın aldığı radyasyon dozunun normal anjiyodan yaklaşık 3 kat fazla olmasıdır. Tomografi anjiyonun size uygun olup olmadığına doktorunuzla birlikte karar vermelisiniz.

Koroner Balon Stent

Koroner Balon Stent Uygulama

Daralmış veya tıkanmış olan damarları açmak için yapılan işlemlerdir. Koroner anjiyoyu takiben hemen yapılabileceği gibi, böbrek hastalarında olduğu gibi bazı özel durumlarda bir süre ertelenmesi de gerekebilir.

Damarın daralmış bölgesine yerleştirilen damar şeklindeki bir balon burada şişirilir ve genellikle 30 sn kadar beklenir, balon indirildiğinde damar açılmış olarak kalır. Balon işlemiyle elde edilen açıklığı devam ettirmek için stent uygulanır. Balon stent işlemleri, hasta açısından koroner anjiyoya benzer işlemlerdir. Lokal anestezi ile yapılır. Hasta işlem sırasında uyanık olur ve genellikle ağrı duymaz, balon uygulama yada stent uygulama sırasında birkaç dakika süren hafif bir göğüs ağrısı duyabilir. Bu ağrı doktor tarafından durdurulabilir. Balon stent uygulanan hasta, işlem sonrası en az bir gece koroner yoğun bakımda kalır.

Balon stent işleminin başarısı ne kadardır?

Stent uygulanan damar ilk bir ayda %1 ihtimalle tam tıkanabilir ki bu bir kalp krizidir. İşlemden sonra 4-6 ay arasında damarda tekrar daralma olabilir. Tekrar daralma ihtimali normal stentlerde yaklaşık % 20, ilaç kaplı stentlerde ise yaklaşık % 10 kadardır. Stent sonrası tekrar daralan damar balon veya stent uygulamaları ile yeniden açılabilir. İlk 6 ayda damar tekrar daralmadı ise bu damarın ömür boyu yeniden daralma ihtimali çok düşüktür (% 3 kadar).

Stent nedir?

Stent, genellikle metalden kafes şeklinde yapılan ve balon ile açılmış olan damarın tekrar daralmasını engellemek için damar içine yerleştirilen, damarın şekline uyumlu cihazlardır.

Normal stent nedir?

Normal stentler, çelik yada krom-kobalt alaşımdan yapılan stentlerdir, 6 ay içinde tekrar daralma ihtimali % 20 kadardır. Damara takıldıktan sonra ilk 1 ay içerisinde üzerileri, damar içi endotel dokusu tarafından canlı hücrelerle kaplanır ve erken tam tıkanma riski ortadan kalkar. Normal stentlerin istenmeyen yanı; ilk 6 ayda tekrar daralma ihtimalinin yüksek olmasıdır (yaklaşık % 20).

İlaçlı stent nedir?

İlaçlı stentler, normal stentlerin ilk 6 aylık tekrar daralma ihtimalini azaltmak amacıyla, çelik yada kobalt stentin üzerine damarın daralmasını engelleyen ilaçlar kaplanmasıyla yapılırlar. İlaçlı stentlerin iyi yanı; ilk 6 aydaki tekrar daralma ihtimalinin normal stentlerin yarısı kadar % 10 kadar olmasıdır. İlaç kaplı stentlerin kötü tarafı ise normal stentlerde ilk 1 ayda % 1 ihtimalle görülen tam tıkanma riskinin ilaç kaplı stentlerde 1 yıla kadar uzamasıdır. İlaç kaplı stent takılan hastalar tam tıkanma riskini azaltan ilaçları 1 yıla kadar kullanmaları gerekir.
Stent takıldıktan sonra genellikle ilk 3 ayda yapması gereken görevi tamamlar ve artık damar içerisinde bir yabancı bir maddedir, daha kötüsü damarın ihtiyaç durumunda genişleyebilme özelliği stent tarafından bozulmuş ve damar bir boru haline gelmiştir. Stentler takıldığı yerden 3 aydan sonra geri alınabilse çok iyi olur ancak bu mümkün değildir. Bu sorunu çözmek amacıyla eriyebilen stentler geliştirilmiştir.

Stent mi Bypass ameliyatı mı?

Günümüzde stent teknolojisi oldukça gelişmiştir ve çoğu hasta için riskleri bypass ameliyatından daha azdır. Genellikle çoğu damarın balon ve stent ile açılabilmesi mümkün olmakla birlikte, işlemde kullanılan stent sayısı çoğaldıkça, stent uzunluğu arttıkça ve kompleks işlemler yapılması gerektikçe stent işlemi hasta için daha riskli hale gelir ve bu hastaların uzun dönemde daha sağlıklı olmaları için bypass ameliyatı olmaları gerekir.


Haber: Dinçer BARTINLI